İnsan ve çevre sağlığına zararları bilindiği halde, birçok kişinin bağımlısı olduğu sigara konusunda Sağlık Bakanlığı’nın yaptırdığı araştırma çarpıcı sonuçlar ortaya çıkardı.
1005 kişiyle yapılan ancak toplam 2 bin 448 kişinin sigara içme konumunu belirleyen araştırmaya göre, 15 yaş üzerindeki nüfusun yüzde 36.8’i sigara içiyor. Bu sonuçlar, Kuzey Kıbrıs’ta sigara alışkanlığının Avrupa ülkeleri arasında Yunanistan ve Bulgaristan’dan sonra en yüksek oranda olduğunu gösteriyor.
KKTC’de sigara kullanımı ve kapalı yerlerde sigara içme yasağı konusundaki araştırmanın sonuçları, Meclisten 2008’de geçen ancak fiili uygulaması 1 Ocak 2010’da başlayan kapalı mekânlarda sigara yasağıyla ilgili yasanın ne derece etkili uygulanabildiği konusunda veriler de içeriyor.
Sağlık Bakanlığı, sonuçlarını Milli Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanlığı’yla da paylaşacağı araştırmadan çıkan verilere uygun yeni politikalar geliştirmek için çalışmalarını başlattı.
180 işyerine 100 bin TL ceza
Yetersiz de olsa 19 müfettişle yapılan denetimlerde Sağlık Bakanlığı sigara yasağına uymayan işyerlerini ve kişileri önce uyarıyor, sonra ceza kesiyor. Bugüne dek 180 işyerine 100 bin TL’ye yakın ceza kesildi. Yasaya göre, sigara yasağını ihlal eden işyerlerine asgari ücretin yarısı; kişilere de yüzde 10’u tutarında para cezası veriliyor.
Sağlık Bakanı Ahmet Kaşif, Müsteşar Mustafa Akçaba, Bakanlık Müdürü Ümit Özkıran ve kamuoyu araştırma şirketi KADEM’in Direktörü Muharrem Faiz, bakanlıkta düzenledikleri basın toplantısıyla, sigara konulu araştırmanın sonuçlarını açıkladı.
Kaşif “8 yıl önce bıraktım”
Sağlık Bakanı Ahmet Kaşif, 2008’de meclisten geçen ancak uygulamasına bu yıl başında başlanan sigara yasağıyla ilgili yasayla, denetim ve kontrollerin sürdüğünü, özellikle köy kahvehanelerinde yasağa uyumun beklediklerinden daha iyi olduğunu söyledi.
Sigara konulu anketin ardından kanser, diyabet ve kalp hastalıkları konularında da araştırmalar yaptıracaklarını bildiren Bakan Kaşif, çıkacak sonuçlarla bakanlığın daha detaylı ve pozitif adımlar atacağını belirtti.
Kaşif, “sigarayı bırakamam” diyenlere de mesaj verdi ve “Beyinlerinde çözdükleri anda, bu iş biter. Ben uzun yıllar sigara içtim, hem de çok içtim. 8 yıl önce bıraktım dedim ve bıraktım, bir daha ağzıma koymadım. Sigara içen sadece kendine değil, çevresine de zarar verir. O yüzden sigaraya son, tütün kullanımına son!” diye konuştu.
Sağlık Bakanı Ahmet Kaşif, anket sonuçlarını Eğitim Bakanlığı’yla da paylaşacaklarını belirterek, gençlerin sigaraya hiç başlamaması için bilinçlendirmenin ve sigara içenlerin de bırakmasını sağlamanın önemini vurguladı.

Akçaba “Neler yapacağımızı belirleyeceğiz”
Sağlık Bakanlığı Müsteşarı Mustafa Akçaba da, uzun süredir tütün ve tütün ürünlerinin zararlarından halkı korumak için çalışmalar yaptıklarını belirterek, Avrupa Birliği’nin tütün ürünlerinden korunma başlığı konusunda da müzakere yaptıklarını söyledi.
Veri ve bilgi eksikliğini gidermek için bir ankete ihtiyaç duyduklarını ifade eden Akçaba, “Bundan sonra ülkemizde sigara kullanımını minimize etmek için neler yapmamız gerektiğini belirleyeceğiz” dedi.
KADEM’in araştırmasının sonuçlarına göre, KKTC’de sigara içme oranının, AB ülkelerinin çok üstünde olduğunu ve Yunanistan ve Bulgaristan’ın ardından 3’üncü sırada bulunulduğunu ifade eden Akçaba, gerekirse yasada değişikliklere gidileceğini ancak en önemlisinin, her mekana bir denetçi dikilemeyeceğine göre, toplumun bilinçlendirilmesi olduğunu vurguladı.
Araştırma sonuçları
KADEM Direktörü Muharrem Faiz de, 15 yaş ve üzerindeki de-jure vatandaş nüfusu dikkate alınarak yapılan araştırmayla ilgili sonuçları açıkladı ve yorumladı.
Araştırmayla, “yaş, cinsiyet, bölge, ilçe, uyruk, meslek temelinde sigara kullanıcılarının profiliyle birlikte sigara içme oranını; içilen sigara miktarını, içilen ortamları, sigara içmeyi teşvik eden ve önceleyen sosyal ve psikolojik faktörleri, sigara içmeye başlama yaşını, sigara tedarik edilen yerleri, sigarayı bırakma konusunda yapılan girişim sıklığını ve bu girişimler sırasında hangi yöntemlerden ve uzmanlardan yardım alındığını, bırakmanın sonuçlarını, sigaranın sağlığa zararları konusundaki farkındalığı, paketlerdeki yazılara ve yasal düzenlemelere karşı tutumu” belirlemek amaçlandı.
Yüzde 36.8 sigara içiyor
Anketin her hanede bir kişiyle yüz yüze görüşme yöntemiyle 1005 kişiyle yapıldığını ancak sonuçların hanedeki diğer kişilerle ilgili de bilgiler içerdiğini ve toplamda 2 bin 448 kişinin sigara içme konumunun ortaya çıkarıldığını bildiren Faiz, araştırma sonuçlarına göre halkın yüzde 36.8’inin sigara içtiğini açıkladı.Yüzde 56.4 sigara içmiyor; yüzde 6.7 daha önce içse de şu anda sigara içmiyor; yüzde 0.1’in durumu ise bilinmiyor. Bu oranlar yüzde 42 oranında sigara kullanım yaygınlığı olan Yunanistan ve yüzde 39 orandaki Bulgaristan’ın ardından Kuzey Kıbrıs’ın üçüncü sırada olduğunu gösteriyor. AB’de sigara kullanım yaygınlığı ortalaması ise yüzde 31.
En yüksek oran 30-39 yaş diliminde: yüzde 48.7
Sigara içme oranı 15-16 yaş diliminde yüzde 11.2 iken, bu oran 17-18 yaş diliminde yüzde 20.7’ye; 19-23 yaş diliminde yüzde 26’ya, 24-29 yaş diliminde yüzde 39.9’a ve 30-30 yaş diliminde en yüksek oran olan yüzde 48.7’ye yükseliyor.
40-49 ve 50-59 yaş grubunda yüzde 40’larda seyreden sigara içme, 60 yaş sonrası dönemde sigara içmeyi bırakmadan dolayı yüzde 30.5’e geriliyor.
Erkeklerde yüzde 45.8, kadınlarda yüzde 27
Sigara alışkanlığı erkeklerde yüzde 45.8; kadınlarda ise yüzde 27.1 oranında yaygın. Sigara içtiğini söyleyenlerin yüzde 88.7’si her gün içerken, bazı günler içenlerin oranı yüzde 6.5. Sigara içenlerin günlük sigara tüketim ortalaması 18.9 adet. Bazı günler içerim diyenlerin günlük tüketim ortalaması 8.3; çok seyrek sigara içenlerin ise 2.2.
Başlama yaşı ortalaması 18.7
Araştırmada, su anda sigara içenlerin sigara içmeye başlama yaş ortalaması 18,7 çıktı. Ancak sigara içmekte olanların yüzde 13,1’i 14 yaşından önce, yüzde 19’u 15-16 yaşında ve yüzde 28,4’ü 17-18 yaşında sigara içmeye başlamışlar…Bu oranlar şu anda sigara içenlerin yüzde 60’tan fazlasının 18 yaş ve öncesinde sigara içmeye başladıklarını ortaya koyuyor.
Sabah kalktıktan sonraki 5 dakikada
Sigara içen kişilerin yaklaşık 4’te 1’i sabahleyin kalktıktan hemen sonra, ilk 5 dakika içinde ilk sigaralarını içiyor.
İlk yarım saat içinde ilk sigarasını içenlerin oranı ise yüzde 56,7.
İlk 5 dakika içinde sigara içenlerin oranı erkeklerde yüzde 28,6; kadınlarda yüzde 18,9.
Yaş ilerledikçe ilk 5 dakika içinde ilk sigarayı içme oranı da artış gösteriyor.
En az 16 yıl içtikten sonra bırakanlar yüzde 45.3
KADEM’in Sağlık Bakanlığı için yaptığı araştırma için görüşülen 1005 kişiden sigarayı bıraktığını söyleyenlerin yüzde 45.3’ü, en az 16 yıl sigara kullandıktan sonra bu kararı aldı.
Muharrem Faiz’e göre bu sonuçlar Kuzey Kıbrıs’ta sigaranın daha çok yaşlanmaya bağlı olarak bırakıldığını gösteriyor.
Bırakma eğilmi kadınlarda daha yüksek
Sigara içmeyi daha erken yaşlarda bırakma eğilimi kadınlar arasında daha yüksek. Sigarayı bırakan kişilerin genellikle herhangi bir özel yöntem/maddeden yararlanmadıkları gözlenen araştırmaya göre, sigarayı bırakmak için danışmanlık merkezlerine/kliniklere başvuranların oranı yüzde 2,9, elektronik sigara kullananlar yüzde 1,3 ve diğer madde ve ilaçları kullananların oranı ise yüzde 0,1 olarak belirlendi. En yaygın olarak kullanılan yöntem yüzde 6.3 ile nikotini ikame edecek sakız veya bant kullanmak çıktı.
“Yüzde 56.6 bırakmam diyor”
Araştırmanın düşündürücü sonuçlarından biri, şu anda sigara içenlerin yaklaşık 3’te 2’sinin yani yüzde 66.6’sının sigara içmeyi bırakmanın gündemlerinde olmadığını söylemesi… Önümüzdeki birkaç ay içinde sigarayı bırakacağını söyleyenlerin oranı yüzde 20,1, sigarayı belli bir yaşa geldiği zaman bırakacağını söyleyenler ise yüzde 13,2.
Yasak kararına yüzde 73.6 destek
KKTC vatandaşlarının yüzde 73.6’sı, Sağlık Bakanlığı’nın “Tütün Ürünlerinin Zararlarından Korunma ve Denetim Yasası” ile lokanta, kafeterya, büfe, kahvehane, pastane ve benzeri toplu tüketim yerlerinin kapalı alanlarında tütün ürünlerinin kullanımını yasaklaması kararını “yerinde ve doğru bir karar” olduğunu düşünüyor.
Yüzde 18,8 oranında bir kesim ise kararı doğru bulmasına karşın “fazla kısıtlayıcı” diye yorumluyor. Yüzde 6’lık kesim ise kararın yanlış olduğu görüşünde. Sağlık Bakanlığı’nın kararı 55 yaş üzerindeki kişiler ve kadınlar arasında daha yüksek oranda destek görüyor.
En yüksek desteği, yüzde 96.5 ile hastanelerde sigara yasağına veren vatandaşların yüzde 93.3’ü toplu ulaşım araçlarında, yüzde 90.2’si de okul kantinlerinde yasağı destekliyor. İşyerlerinde yüzde 85.4, kahvehanelerde yüzde 54.3, barlarda yüzde 51.3 destek var. Özellikle gençlerin kahvehane ve barlarda sigara yasağına karşı çıktığı belirtildi.Araştırmaya katılanlar sigaranın zararları konusundaki ikazlara yüzde 73.4’ü televizyon kanallarında, yüzde 65’i gazete ve dergilerde, yüzde 61.4’ü radyolarda rastlandığı ifade ederken, yaş gençleştikçe internette karşılaşılan oran da yükseliyor. Sigara Zaraları konusundaki ikazlarla en düşük oranda karşılaşan ilçe ise İskele oldu.
Kanser biliniyor ama...
Sigaranın zararları konusundaki bilinç düzeyini ölçen soruların sonuçları, vatandaşların akciğer kanseri, damar tıkanıklığı, diş ve damak rahatsızlıkları, hipertansiyon ve böbrek sorunlarına neden olduğunu biliyor ancak sigara içmenin görme sorunlarına, erkeklerde ereksiyon sorunlarına ve prematüre bebek doğumuna neden olabileceği konusundaki bilgi düzeyi ise görece düşük oranlarda çıktı. 13-17 yaş dilimindeki gençler, bu konularda en düşük oranda bilgi sahibi toplumsal kesimi oluşturuyor.
Disko ve barlarda yasak deliniyor
Çeşitli kapalı mekânlar arasında sigara yasağına uymama oranları en yüksek düzeye yüzde 43.3 ile diskoteklerde ve yüzde 36.2 ile barlarda çıktı.
İskele yasağa en çok uyulmayan ilçe
Ülkedeki işyerlerinin ve kahvehanelerin yaklaşık yüzde 18’i, sigara yasağına uymuyor. Yasağın uygulanmadığı işyerlerinin oranı İskele ilçesinde artış gösteriyor.
Evlerin yüzde 70’inde sigara içiliyor
Evinde sigara içilmesine kesinlikle izin vermeyenler yüzde 29.9’da kalırken, içinde sigara içilen evler yüzde 44.4; izin verilmiyor ama bazen istisnai durumlar oluyor diyenler yüzde 25.7 oranıyla dikkat çekiyor.
Kalp krizi geçirme oranı
Araştırma sonuçlarına göre, sigara içmeyen kişilerde yüzde 1.1 olan kalp krizi geçirme oranı, geçmişte içip bırakanlarda yüzde 18.8; şu anda içenlerde ise yüzde 4.2.
Araştırma, diş ve damak hastalıkları, astım, deri soluklaşma ve kırışıklıklar, mide rahatsızlıkları, hipertansiyon ve kanser belirtileri gibi hastalıklarla sigara kullanımının ilişkisini gösteren soruların yanıtlarını da içeriyor.
Ayda 261 TL sigarayla duman oluyor
Sigaranın sağlığa zararları yanında, ekonomiye de zararını ortaya çıkaran araştırmaya göre, sigara içenler ayda ortalama 261 TL’yi sigara için harcıyor. Sigara içenlerin yaklaşık yüzde 79’u bu kötü alışkanlıklarının bütçelerine yük getirdiğini düşünüyor.